Uchwała Nr XLII/700/13
Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego

z dnia 28 października 2013 r.

w sprawie określenia aktualizacji programu ochrony powietrza dla strefy miasto Włocławek ze względu na przekroczenie poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10

Na podstawie art. 18 pkt 20 ustawy z dnia 5  czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2013 r. poz. 596, 645), art. 84 i art. 91 ust. 3  ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz. 1232) uchwala się, co następuje:

§ 1. Określa się „Aktualizację programu ochrony powietrza dla strefy miasto Włocławek ze względu na przekroczenie poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10”.

§ 2. W strefie objętej Programem naruszone zostały standardy jakości środowiska - średnie dobowe poziomy dopuszczalne pyłu zawieszonego PM10. Wielkości przekroczeń oraz źródła wprowadzania pyłu zawieszonego PM10 do powietrza zostały wskazane z załączniku nr 1  do niniejszej uchwały.

§ 3. Podstawowe kierunki działań niezbędnych do przywracania standardów jakości środowiska – poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10, wraz z harmonogramem rzeczowo-finansowym planowanych działań i planem działań krótkoterminowych oraz z wykazem podmiotów, do których skierowane są obowiązki ustalone w Programie określa załącznik nr 2  do uchwały.

§ 4. Obowiązki organów i podmiotów zlokalizowanych na terenie strefy objętej Programem określa załącznik nr 3  do uchwały.

§ 5. Zobowiązuje się Prezydenta Miasta Włocławka do przedkładania sprawozdań z realizacji Programu do Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego w terminie i w sposób określony w załączniku nr 4  do uchwały.

§ 6. Wyznacza się Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy do monitorowania realizacji Programu.

§ 7. Termin realizacji Programu ustala się na dzień 31 grudnia 2022 roku.

§ 8. Wykonanie uchwały powierza się Zarządowi Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

§ 9. Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Załącznik Nr 1  do Uchwały Nr XLII/700/13
Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego
z dnia 28 października 2013 r.

Opis obszaru objętego Programem

Strefę miasto Włocławek tworzy miasto Włocławek na prawach powiatu w województwie kujawsko-pomorskim. Miasto Włocławek liczy ok. 116 783 mieszkańców(GUS, marzec 2011). Powierzchnia miasta wynosi 84,32 km2.

Lokalizacja strefy miasto Włocławek

Włocławek położony jest nad Wisłą, przy ujściu Zgłowiączki, jest siedzibą powiatu włocławskiego. Jest to jedno z głównych miast województwa (3. pod względem wielkości). Uważany jest za historyczną stolicę Kujaw.

Włocławek leży w południowo-wschodniej części województwa kujawsko-pomorskiego, na obu brzegach Wisły oraz Zgłowiączki, w Kotlinie Płockiej, w obrębie mezoregionu Kotlina Włocławska. Główną rzeką przepływającą przez miasto jest Wisła, dzieląca Włocławek na część prawobrzeżną (północna część miasta) i lewobrzeżną, odcinek przepływający przez miasto liczy 18 km. Kolejna ważna rzeka to Zgłowiączka (6,5 km odcinek na terenie miasta). We wschodniej części miasta przepływa Struga Rybnicka, która poprzez Kanał Główny uchodzi do Wisły. Przez Włocławek przepływa także rzeka Chełmiczka (w dzielnicy Zarzeczewo), Zofijka (w dzielnicy Zawiśle), które również wpadają do Wisły. Przez południową część miasta przepływa Lubieńka (w dzielnicy Michelin).

W granicach administracyjnych miasta użytki rolne zajmują powierzchnię ok. 1304 ha, co stanowi ponad 15% jego ogólnej powierzchni. W skład powierzchni użytków rolnych wchodzą:

- Grunty orne 829 ha

- Łąki trwałe 215 ha

- Pastwiska trwałe 174 ha

- Sady 91 ha

- Grunty pod rowami 22 ha

OBSZARY CHRONIONE NA MOCY ODRĘBNYCH PRZEPISÓW

Rezerwat Kulin – rezerwat znajduje się w północnej – prawobrzeżnej części miasta i zajmuje 51,16 ha, najcenniejszym obiektem przyrodniczym jest „gorejący krzew Mojżesza”, który występuje tylko w trzech miejscach w Polsce. Leżący na skarpach we Włocławku rezerwat jest jednym z najcenniejszych w Polsce, ze względu na cel ochrony. Chroni się w nim przedstawiciela stepowej roślinności pontyjskiej, jedną z dwóch w Polsce, izolowanych geograficznie populacji dyptamu jesionolistnego.

W granicach administracyjnych miasta Włocławek znajduje się 5 użytków ekologicznych o łącznej powierzchni 7,28 ha położonych w obszarach lasu.

W granicach administracyjnych miasta zidentyfikowano dwa obiekty uznane na mocy prawa za pomniki przyrody – głaz narzutowy i dąb szypułkowy.

Bezpośrednio z miastem sąsiaduje Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy o powierzchni 38 950 ha. Zamieszkują go m.in. rysie, bobry, sokoły wędrowne, bociany czarne.

5 km od zwartej zabudowy Włocławka znajduje się otoczone przez lasy uzdrowisko Wieniec Zdrój, słynne z wód mineralnych (siarczanowych) i torfu leczniczego.

Obszary NATURA 2000

Włocławska Dolina Wisły(kod obszaru PLH040039) jest to obszar o znaczeniu wspólnotowym, o powierzchni całkowitej 4 763,8 ha, większość (94%) leży w gminie Włocławek

Zlokalizowany jest w południowo-wschodniej części Kotliny Toruńskiej, a częściowo w Pradolinie Toruńsko-Eberswaldzkiej. Jest to ok. 30 km odcinek doliny Wisły między tamą we Włocławku, a miejscowością Nieszawa. Teren obejmuje koryto rzeki oraz terasę zalewową wraz z otaczającym obszarem, z lokalnie występującymi stromymi stokami doliny. Dla Włocławskiej Doliny Wisły, charakterystyczne są formacje geomorfologiczne typowe dla dużych, nie uregulowanych rzek nizinnych, takich jak: piaszczyste wyspy w korycie rzeki, starorzecza o znacznej powierzchni, strome skarpy, krawędzie erozyjne i podcięcia. Uwagę zwracają także występujące tu progi tektoniczne oraz odcinki przełomowe. Rzeka tworzy długie zakola zajmujące ok. 1/3 powierzchni przy średnim stanie wód. Warunki siedliskowe i struktura szaty roślinnej Włocławskiej Doliny Wisły ukształtowane zostały przy wyraźnym wpływie człowieka, w wyniku czego dominuje krajobraz rolniczy, a z lasów pokrywających niegdyś dno i graniczące z doliną wysoczyzny pozostały jedynie rozproszone fragmenty. Typowe dla tego odcinka liczne piaszczyste łachy i muliste nanosy w korycie są formowane wskutek procesu depozycji materiału erodowanego z dna rzeki poniżej tamy we Włocławku. Powierzchnia odsłoniętych łach jest uzależniona nie tyle od generalnego poziomu wody w rzece, co przede wszystkim od krótkoterminowych zmian poziomu wody wynikających z wymiany wody w elektrowni Włocławek. Na tym odcinku rzeki występują starsze wyspy porośnięte głównie przez młode wierzbowo-topolowe zarośla. Ogółem lasy zajmują około 1/4 obszaru. Powszechne są łąki i pastwiska w tym również przesuszone, ubogie w gatunki, zagospodarowane rolniczo. Podobne zbiorowiska murawowe występują na obwałowaniach, przydrożach i niekserotermicznych zboczach. Żyźniejsze i rzadziej zalewane tereny są często użytkowane jako pola uprawne. Najcenniejszym fragmentem Włocławskiej Doliny Wisły jest jej południowo-wschodni kraniec zdominowany przez zbiorowiska grądowe, urozmaicone leśnymi zbiorowiskami ciepłolubnymi i roślinnością kserotermiczną. Obszar ten, o powierzchni 57,6 ha na mocy rozporządzenia nr 277/01 Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 2 października 2001 r. objęto ochroną w postaci rezerwatu przyrody "Kulin".

Żwirownia Skoki(kod obszaru PLB040005) o powierzchni 166,3 ha. Obszar leży przy południowym brzegu Zbiornika Włocławskiego, od którego oddalony jest 0,5 km. Teren został ukształtowany w wyniku wydobywania żwiru, a zasadniczą część obszaru stanowią wypełnione wodą doły wyrobiskowe. Z powodu znacznej głębokości zbiorników, roślinność szuwarowa jest słabo wykształcona. Na zbiornikach znajdują się liczne wysepki (porośnięte roślinnością zielną lub drzewami liściastymi), ulubione miejsce gniazdowe ptaków wodnych. W zachodniej części ostoi znajduje się nadal czynna kopalnia kruszywa. W wyniku przesuwania się wyrobiska ku zachodowi, usypywane są kolejne wyspy, chętnie zasiedlane przez ptaki.

Dolina Dolnej Wisły(kod obszaru PLB040003) o powierzchni całkowitej 33 559 ha, tylko w niewielkiej części leżący na terenie gminy Włocławek.  Odcinek doliny Wisły w jej dolnym biegu, od Włocławka do Przegaliny, zachowujący naturalny charakter i dynamikę rzeki swobodnie płynącej. Rzeka płynie w dużym stopniu naturalnym korytem, z namuliskami, łachami piaszczystymi i wysepkami, w dolinie zachowane są starorzecza i niewielkie torfowiska niskie; brzegi pokryte są mozaiką zarośli wierzbowych i lasów łęgowych, a także pól uprawnych i pastwisk. Miejscami dolinę Wisły ograniczają wysokie skarpy, na których utrzymują się murawy kserotermiczne i grądy zboczowe.

Kody sytuacji przekroczenia

Każdemu obszarowi, na którym stwierdzono (w wyniku pomiarów czy modelowania) przekroczenie wartości dopuszczalnej lub docelowej dla poszczególnych zanieczyszczeń nadawany jest tzw. kod sytuacji przekroczenia. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 10 września 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przekazywania informacji dotyczących zanieczyszczenia powietrza[1]), składa się on z sześciu pól:

kod województwa (dwa znaki),

rok referencyjny (dwie cyfry),

skrót nazwy strefy (trzy znaki),

symbol zanieczyszczenia,

symbol czasu uśredniania stężeń przekraczających poziom dopuszczalny (dla pyłu zawieszonego PM10są to stężenia średniodobowe – d oraz stężenia średnioroczne - a),

numer kolejny obszaru przekroczeń w strefie (dwie cyfry).

W dalszej części Programu omówione są szczegółowo obszary przekroczeń. Każdemu nadano unikalny kod jednoznacznie identyfikujący obszar, np. Kp11mWlPM10d01.

Substancja objęta Programem

W wyniku rocznej oceny jakości powietrza w województwie kujawsko-pomorskim, dokonanej przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Bydgoszczy, w 2011 roku wyznaczono strefy, dla których wystąpiły ponadnormatywne stężenia przynajmniej jednej z normowanych substancji i które zostały zakwalifikowane jako strefy C, a tym samym zostały zobligowane do opracowania programu ochrony powietrza (POP).

Wyniki oceny zanieczyszczenia powietrza dla lat 2006-2011 ze względu na standardy jakości powietrza, tj. poziomy dopuszczalne stężeń pyłu zawieszonego PM10w strefie miasto Włocławek przedstawiono w tabeli poniżej.

Klasy strefy miasto Włocławek uzyskane w wyniku rocznych ocen jakości powietrza (określone dla ochrony zdrowia ludzi według poziomów dopuszczalnych pyłu zawieszonego PM10)

Na podstawie zestawienia wyników ocen jakości powietrza, można stwierdzić, że w całym analizowanym okresie (2006-2011) naruszane były standardy jakości powietrza w zakresie zanieczyszczenia pyłem zawieszonym PM10, a strefa miasto Włocławek otrzymywała klasę wynikową C biorąc pod uwagę kryterium ochrony zdrowia mieszkańców.  Zaliczenie strefy do klasy C oznacza konieczność wyznaczenia obszarów przekroczeń i zakwalifikowanie strefy do opracowania programu ochrony powietrza.

W poniższej tabeli przedstawiono poziomy dopuszczalne dla pyłu zawieszonego PM10, obowiązujące na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu.[2]) 

Wartości kryterialne do klasyfikacji stref dla terenu kraju, ze względu na ochronę zdrowia – wartości poziomów dopuszczalnych pyłu zawieszonego PM10

Wyniki pomiarów jakości powietrza

Monitoring zanieczyszczeń powietrza w 2011 roku w strefie miasto Włocławek, w zakresie pyłu zawieszonego PM10, realizowany był w oparciu o 2 stacje pomiaru tła miejskiego prowadzone przez WIOŚ w Bydgoszczy. Stacje zlokalizowane są przy ul. Sielskiej oraz przy ul. Okrzei.

Stacje pomiaru pyłu PM10w strefie miasto Włocławek

Lokalizacja stanowisk pomiarowych PM10w strefie miasto Włocławek

Poniżej przedstawiono szczegółowo wyniki pomiarów stężeń pyłu zawieszonego PM10w roku 2011, które stanowiły podstawę do opracowania programu ochrony powietrza, oraz zestawiono wyniki pomiarów z lat wcześniejszych.

Strefa miasto Włocławek w 2011 roku została zakwalifikowana do klasy C ze względu na przekroczenie poziomu dopuszczalnego stężeń pyłu zawieszonego PM10o okresie uśredniania wyników pomiarów 24 godziny na stanowisku przy ul. Okrzei (przekroczenia wskazały zarówno pomiary prowadzone metodą manualną jak i automatyczną). Na stanowisku przy ul. Sielskiej normy jakości powietrza nie zostały przekroczone. Na stanowisku przy ul. Sielskiej pomiary prowadzone są metodą manualną.

Na stanowisku przy ul. Okrzei (pomiar manualny) stężenia pyłu zawieszonego PM10o okresie uśredniania wyników 24 godziny wyniosły 64,0 μg/m3i przekroczyły poziom dopuszczalny o 14,0 μg/m3.

W latach 2006-2010 odnotowywano przekroczenia poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10o okresie uśredniania wyników pomiarów 24 godziny w każdym roku, w latach 2006 i 2007 także przekroczenia poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10o okresie uśredniania wyników pomiarów rok kalendarzowy.

Wyniki pomiarów stężeń pyłu zawieszonegoPM10w strefie miasto Włocławek w 2011 roku, na tle lat 2006-2010[3]) 

* stanowisko istniejące w systemie monitoringu do końca 2010 r.

(1) – od 11.12. do 31.12. - pobornik prób pyłu w kalibracji.

(2) – od 10.11. do 31.12. - pobornik prób pyłu w kalibracji.

(3) – od 10.11. do 31.12. – pobornik prób pyłu w kalibracji.

(4) - w 2010 roku pomiary od 01.06 do 06.07

(5) - pomiary, które nie spełniały wymagań zawartych w Tabelach 2 i 3 Załącznika nr 6 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 17 grudnia 2008 r. w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu (Dz.U. Nr 5 poz.31 z 2009 r.)

Zaliczenie strefy do klasy C w 2011 roku ze względu na przekroczenie poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10oznacza konieczność wyznaczenia obszarów przekroczeń i zakwalifikowanie strefy do opracowania programu ochrony powietrza.

Charakterystyka techniczno-ekologiczna punktowych źródeł emisji

Zmiana struktury oraz spadek znaczenia przemysłu na rzecz wzrostu znaczenia sektora usług w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku spowodowała istotne obniżenie emisji ze źródeł przemysłowych. Głównymi przyczynami tych zmian było:

- zmniejszenie produkcji,

- modernizacja technologii przemysłowych i wprowadzanie nowoczesnych rozwiązań,

- instalowanie urządzeń redukujących emisje,

- poprawa jakości paliwa używanego w dużych elektrociepłowniach,

- zaostrzanie przepisów związanych z emisją zanieczyszczeń z dużych instalacji energetycznych i przemysłowych.

Największą instalację na terenie strefy miasto Włocławek stanowi ANWIL S.A., jednak, ze względu na charakter emisji (emisja zorganizowana, wysokie emitory, zastosowanie technik odpylania), stężenia pyłu w strefie pochodzące z tego źródła nie są wysokie.

Na pył PM10(w skład którego wchodzi pył PM2,5) obecny w atmosferze składa się mieszanina cząstek emitowanych bezpośrednio do atmosfery (cząstki pierwotne) oraz cząstek wtórnych, które powstają w atmosferze z gazów macierzystych. Prekursorami pyłów wtórnych są przede wszystkim tlenki siarki, tlenki azotu i amoniak. Substancje te w trakcie przemian chemicznych stają się cząsteczkami stałymi i wchodzą w skład pyłu PM2,5. Czas jaki jest potrzebny na przemiany chemiczne oraz oddziałujące w tym czasie warunki meteorologiczne (głównie wiatr przenoszący te bardzo drobne cząsteczki na dalekie odległości) powodują, iż dość wysoki udział w pyle PM10w strefie ma napływ spoza strefy, w tym napływ z wysokich emitorów z terenu całego kraju. Jednak w wyniku wdrażania coraz ostrzejszych standardów emisji dla gazów i pyłów wpływ wysokich emitorów na stężenia pyłu PM10maleje i tendencja ta zostanie zachowana.

W większości przypadków w Polsce, i tak jest również w strefie miasto Włocławek, ponadnormatywne stężenia pyłu zawieszonego PM10związane są z tzw. „niską emisją”, pochodzącą z ogrzewania indywidualnego, gdzie, jako podstawowe paliwo używany jest węgiel, szczególnie ten o niskiej jakości – dużej zawartości popiołu i siarki, a jako źródło grzewcze używane są kotły o niskiej sprawności. Dodatkowo jest to związane z tym, iż bardzo drobny pył wchodzący w skład pyłu PM10tworzą aerozole dwutlenku siarki i azotu, których emisja w dużej mierze pochodzi ze spalania paliw stałych, a dla NO2dodatkowo z komunikacji.

Ze względu na rosnące ceny gazu oraz ciepła sieciowego obserwuje się tendencję do powrotu na ogrzewanie paliwem stałym. W wielu gospodarstwach domowych gazem ogrzewa się, gdy temperatury na zewnątrz nie spadają poniżej 0oC, a poniżej tej temperatury przechodzi się na ogrzewanie węglowe. Równie częste jest tzw. „dogrzewanie” coraz bardziej popularnymi kominkami opalanymi drewnem, nawet w kamienicach.

Bardzo dynamicznie narasta problem z zanieczyszczeniami transportowymi. W ciągu ostatnich kilku lat tj. w okresie 2005-2010 natężenie ruchu na sieci dróg krajowych zwiększyło się o 22%, w tym wzrost na drogach międzynarodowych wyniósł 21%, zaś na pozostałych drogach krajowych 23%. Wskaźnik wzrostu ruchu w latach 2005-2010 na drogach międzynarodowych wyniósł 1,20, a na pozostałych drogach krajowych 1,15. W 2010 roku wraz ze wzrostem znaczenia dróg w układzie funkcjonalnym wzrastał procentowy udział w ruchu samochodów ciężarowych z przyczepami i bez przyczep. Tendencja wzrostu natężenia ruchu cały czas się utrzymuje.

Udział pyłu z komunikacji w bilansie emisji nie jest dominujący, ale staje się coraz bardziej znaczący.

Największy udział w pyle zawieszonym PM10z komunikacji stanowi unos, czyli tzw. pył wtórny. Stężenia pochodzące od tego typu emisji zależą od jakości nawierzchni jezdni, ilości pojazdów, ich wagi, sposobu utrzymania jezdni. Wzrost liczby samochodów, a co za tym idzie częstsze migracje ludności, zły stan nawierzchni oraz powstawanie nowych odcinków dróg wiążą się ze wzrostem emisji, w szczególności emisji z zabrudzenia jezdni. Problem jest tym większy, że ilość używanych samochodów z roku na rok rośnie, a Polska jest ciągle w trakcie budowy nowoczesnej sieci drogowej, która umożliwiłaby płynne przemieszczanie się ciągle rosnącej liczby pojazdów. Brak autostrad, dróg szybkiego ruchu i obwodnic miast szczególnie negatywnie odbija się na stanie atmosfery w dużych aglomeracjach. Sytuację pogarszają jeszcze fatalnej jakości drogi lokalne (wąskie, zły stan techniczny, brak osobnych pasów ruchu dla komunikacji miejskiej), źle zorganizowany i nie dotowany transport publiczny, zła organizacja ruchu, brak dróg rowerowych.

Źródłem emisji PM10z rolnictwa są uprawy roślin hodowla zwierząt oraz spalanie w silnikach maszyn rolniczych. Bezpośrednio wpływ rolnictwa na stężenia w strefie miasto Włocławek nie jest istotny, stanowi jednak element tła. Równocześnie jest to element, który jest najtrudniej zredukować, ze względu na brak możliwości technicznych oraz na charakter emisji (emisja okresowa).

Zgodnie z rozporządzeniem MŚ z dnia 11 września 2012 r. w sprawie programów ochrony powietrza oraz planów działań krótkoterminowych (Dz. U. z dnia 18 września 2012 r., poz. 1028) §6 pkt 7, bazy emisji dla strefy miasto Włocławek zostały opracowane na podstawie analizy następujących dokumentów:

a) pozwoleń zintegrowanych oraz na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza,

b) wykazów rodzajów i ilości substancji wprowadzanych do powietrza, sporządzanych w ramach systemu opłat za korzystanie ze środowiska,

c) opisów technik i technologii dotyczących ograniczania wprowadzania substancji do powietrza,

d) danych znajdujących się w Krajowym Rejestrze Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń,

e) obowiązujących i zakończonych powiatowych i gminnych programów ochrony środowiska,

f) raportów o oddziaływaniu przedsięwzięć na środowisko,

g) polityk, strategii, planów i programów o charakterze ogólnokrajowym.

Opracowując program ochrony powietrza dla strefy miasto Włocławek wzięto pod uwagę ładunki emisji ze wszystkich możliwych źródeł antropogenicznych i naturalnych, również tych zlokalizowanych poza obszarem strefy. W celu stworzenia baz emisji wykorzystano szereg dokumentów (pozwoleń zintegrowanych, pozwoleń na emisje pyłów i gazów do powietrza, zgłoszeń instalacji, informacji o średnim dobowym ruchu, o liczbie i rozmieszczeniu ludności, o użytkowaniu terenu) uzyskanych z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego, starostw powiatowych oraz urzędów miast w województwie (dla określenia emisji napływowej spoza strefy), Urzędu Miasta we Włocławku oraz Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Bydgoszczy.

Ze względu na rodzaj i zasięg wpływu oraz na wykonywane obliczenia modelowe utworzono następujące bazy emisji za 2011 r.:

- emisji punktowej – pochodzącej ze źródeł przemysłowych technologicznych i energetycznych,

- emisji powierzchniowej – niskiej emisji z ogrzewania mieszkań i domów,

- emisji liniowej – związanej z transportem drogowym.

Bazy te zostały utworzone w celu wykorzystania ich do obliczenia rozkładów stężeń zanieczyszczeń i wykonania bilansów emisji. Bilanse zanieczyszczeń pyłem PM10, pochodzące od podmiotów korzystających ze środowiska, podano w podziale na emisję napływową oraz emisję ze strefy.

Wpływ emisji powierzchniowej i komunikacyjnej oraz niskiej emisji punktowej (o wysokości źródła do 30 m), a co za tym idzie zasięg imisji od nich pochodzących, ogranicza się do kilku lub kilkunastu kilometrów od źródła. Z tego względu emisję ze wszystkich typów źródeł analizowano wewnątrz strefy oraz w pasie 30 km wokół niej. Poza tym pasem brano pod uwagę wpływ emisji punktowej ze źródeł o wysokości powyżej 30 m z terenu województw sąsiednich objętych polem meteorologicznym oraz emisję z terenu pozostałej części kraju oraz Europy w postaci warunków brzegowych.

Bilans emisji pyłu zawieszonego PM10dla strefy miasto Włocławek w 2011 r.

Procentowy udział typów źródeł w bilansie emisji dla strefy miasto Włocławek w 2011 r.

Emisja pyłu zawieszonego PM10w strefie miasto Włocławek

Emisja napływowa

Roczny ładunek emisji napływowej dla strefy miasto Włocławek wynosi ponad 12,4 tys. Mg pyłu PM10. Największy udział przypada na emisję powierzchniową z pasa 30 km wokół strefy – ponad 6,7 tys. Mg (54%) oraz emisję punktową z wysokich źródeł poza pasem 30 km wokół strefy – ponad 2,7 tys. Mg (22%). Emisja z transportu z pasa 30 km wokół strefy stanowi 12%, emisja ze źródeł punktowych z pasa 30 km – 1%, emisja z rolnictwa-11%.

Bilans emisji napływowej pyłu zawieszonego PM10dla strefy miasto Włocławek w 2011 r.

Emisja z terenu strefy miasto Włocławek

Emisja pyłu PM10z obszaru strefy miasto Włocławek została zinwentaryzowana na poziomie 2,7 tys. Mg, z czego około 66% stanowi emisja punktowa.

Bilans emisji pyłu zawieszonego PM10z obszaru strefy miasto Włocławek w 2011 r.

Emisja punktowa

Wielkość emisji oszacowano na ponad 1,7 tys. Mg, co stanowi 67% emisji ze strefy.

Obecnie wszystkie instalacje posiadające pozwolenia zintegrowane lub pozwolenia na emisję gazów i pyłów podlegają rygorystycznym, prawnym ograniczeniom co do ilości emitowanego pyłu całkowitego, co również w znacznej mierze redukuje pył PM10.

Emisja punktowa pyłu PM10z terenu strefy miasto Włocławek w 2011 r.

Emisja powierzchniowa

Roczny ładunek emisji powierzchniowej pyłu zawieszonego PM10z terenu miasta Włocławek wyniósł ponad 620 Mg , co stanowi 23% całkowitej emisji ze strefy.

Emisja powierzchniowa pyłu PM10z terenu strefy miasto Włocławek w 2011 r.

Emisja liniowa

Emisja liniowa pyłu zawieszonego PM10wyniosła ponad 260 Mg, co stanowi 10% rocznej emisji z terenu strefy miasto Włocławek.

Emisja liniowa pyłu zawieszonego PM10z terenu strefy miasto Włocławek w 2011 r.

Warunki meteorologiczne w 2011 roku

Czynniki klimatyczne oraz warunki meteorologiczne są jednymi z podstawowych czynników wpływających na wielkość emisji substancji do powietrza oraz decydujących o poziomie stężeń. Poniższą analizę podstawowych elementów i zjawisk meteorologicznych wykonano dla pól meteorologicznych, uzyskanych za pomocą modeli WRF/CALMET i obejmujących obszar Włocławka.

Warunki wietrzne

W roku 2011 na terenie strefy miasto Włocławek średnia prędkość wiatru na poziomie 10 m wynosiła ok. 4,7 m/s. Analiza prędkości wiatrów z odpowiednich zakresów prędkości wskazuje, że najczęściej w roku 2011 występowały wiatry o prędkości 3,1-5,1 m/s (łagodny wiatr) – 42% przypadków oraz wiatry o prędkościach z przedziału 5,1-8,2 m/s (umiarkowany wiatr) – ponad 30% przypadków. Dla sezonu zimowego wartości te wynoszą odpowiednio 35% i 36%, a dla sezonu letniego 48% i 25%. W sezonie letnim jest  wyraźne zwiększenie się udziału słabych i łagodnych wiatrów, zaś zimą sytuacja jest odwrotna: zwiększony jest udział silnych wiatrów.

Róża wiatru wskazuje na dominację wiatru z sektora zachodniego (kierunki W, WSW i WNW) – ponad 34% przypadków. Wysoka była również frekwencja wiatru z kierunku południowo-wschodniego (7% z kierunku SE i 8% z kierunku ESE). W sezonie letnim najczęściej wiał wiatr z sektora zachodniego W – 31%, zwiększony był udział wiatru z sektora północno-zachodniego (9% z kierunku NW) i jednocześnie zmniejszony udział wiatru z sektora południowo-zachodniego. W sezonie zimowym najczęściej wiał wiatr z kierunków zachodnich tj.W, WSW, WNW – ponad 37%. Wyraźnie zmniejszony jest udział wiatrów z kierunku północnego (2% z kierunku N).

Rozkład średniej rocznej wartości prędkości wiatru w strefie miasto Włocławek w 2011 r.

Róża wiatrów dla strefy miasto Włocławek w 2011 r.

Prawdopodobieństwo występowania ciszy atmosferycznej i prędkości wiatru mniejszej niż 1,5 m/s, średnio wyniosło 6%.

Rozkład częstości występowania ciszy atmosferycznej i wiatrów o małej prędkości w strefie miasto Włocławek w 2011 r.

Temperatura powietrza

Średnia roczna wartość temperatury powietrza w strefie miasto Włocławek w 2011 roku wyniosła około 10°C. Rok 2011 na podstawie klasyfikacji termicznej wg H. Lorentz został uznany przez IMGW za ciepły, zaś miesiące kwiecień i czerwiec są sklasyfikowane jako anomalnie ciepłe. Najcieplejszymi miesiącami były czerwiec, lipiec i sierpień z średnią temperaturą 19°C, najchłodniejszym miesiącem był luty z średnią temperaturą powietrza -3,5°C. Najwyższa temperatura 32°C wystąpiła w sierpniu, najniższa -16°C w lutym.

Przebieg średnich miesięcznych wartości temperatury powietrza w strefie miasto Włocławek w 2011 r.

Rozkład średniej rocznej wartości temperatury powietrza w strefie miasto Włocławek w 2011 r.

Opad atmosferyczny

Rok 2011 przez IMGW na podstawie klasyfikacji opadowej wg Z. Kaczorowskiej jest sklasyfikowany jako wilgotny. Jako skrajnie wilgotne zostały uznane miesiące: styczeń i lipiec, skrajnie suche były miesiące: marzec, wrzesień, październik i listopad.

W roku 2011 suma roczna opadu w strefie miasto Włocławek wyniosła około 410 mm. Najwyższe sumy opadu atmosferycznego wystąpiły w lipcu (około 120 mm), zaś w najniższe w listopadzie (3 mm).

Rozkład rocznej sumy opadu atmosferycznego w strefie miasto Włocławek w 2011 r.

Miesięczne sumy opadu atmosferycznego w strefie miasto Włocławek w 2011 r.

Wilgotność względna powietrza

Wilgotność względna powietrza atmosferycznego we Włocławku w roku 2011 wyniosła średnio około 68%. W Polsce średnia wilgotność powietrza oscyluje na poziomie 78-84%, dlatego polski klimat uznany jest za wilgotny. Wilgotność powietrza uzyskana w analizowanym roku jest nieco niższa od typowych wartości uzyskiwanych, co może być spowodowane niskimi opadami jakie odnotowano w 2011 roku.

Rozkład średniej rocznej wartości wilgotności względnej powietrza atmosferycznego w strefie miasto Włocławek w 2011 r.

Miąższość warstwy mieszania

Warstwa mieszania to objętość atmosfery, w której substancje zanieczyszczające ulegają rozprzestrzenianiu. Niskie położenie warstwy inwersyjnej utrudnia dyspersję zanieczyszczeń. Ze względu na dużą emisję ciepła tereny zurbanizowane mają znacznie podniesioną wysokość warstwy inwersyjnej w stosunku do pozostałych obszarów. Na terenie Włocławka w roku 2011 średnia roczna miąższość warstwy mieszania utrzymywała się na poziomie 900 m, zaś na obszarach pozamiejskich wyniosła poniżej 750 m.

Według przebiegu rocznego średnich miesięcznych wartości miąższości warstwy mieszania najgorsze warunki do rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń (mała miąższość warstwy mieszania) występują w miesiącach zimowych.

Rozkład średniej miesięcznej miąższości warstwy mieszania w strefie miasto Włocławek w 2011 r.

Przebieg średnich miesięcznych wartości miąższości warstwy mieszania w strefie miasto Włocławek w 2011 r.

Klasa równowagi atmosfery

Bardzo istotnym parametrem dla rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń jest klasa równowagi atmosfery Pasquilla, która opisuje pionowe ruchy powietrza związane z gradientem temperatury i prędkością wiatru, a które z kolei decydują o ruchu zanieczyszczonego powietrza w smudze.

W zależności od różnicy temperatur powietrza wznoszącego się i powietrza otaczającego wyróżnia się w atmosferze trzy podstawowe stany równowagi: chwiejną, obojętną i stałą. Pomiędzy nimi wyróżnia się stany pośrednie.

W meteorologii powszechnie przyjęty jest podział na 6 klas równowagi atmosfery:

1 – ekstremalnie niestabilne warunki (równowaga bardzo chwiejna),

2 – umiarkowanie niestabilne warunki (równowaga chwiejna),

3 – nieznacznie niestabilne warunki (równowaga nieznacznie chwiejna),

4 – neutralne warunki (równowaga obojętna),

5 – nieznacznie stabilne warunki (równowaga stała),

6 – umiarkowanie stabilne warunki (równowaga bardzo stała).

Spośród wymienionych klas niezbyt korzystne dla rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń są – 1 i 2, ze względu na to, iż smuga spalin na skutek intensywnych ruchów powietrza to wznosi się to opada, a bardzo niekorzystne są 5 i 6, przy których występują warunki inwersyjne i zanieczyszczenia utrzymują się na niskich wysokościach (nie mają warunków do rozproszenia).

Najczęściej w ciągu roku (47% przypadków) w strefie miasto Włocławek występowała klasa równowagi atmosfery 4, która reprezentuje neutralne warunki. Bardzo rzadko (ponad 0,1% przypadków) występowała klasa 1, określana jako ekstremalnie niestabilna. W miesiącach zimowych wyraźnie dominuje klasa równowagi atmosfery 4. Natomiast w miesiącach letnich zwiększa się udział klas niekorzystnych, zwłaszcza klasy 3 i klasy 2, oznaczające warunki równowagi chwiejnej.

Częstość występowania klas równowagi atmosfery Pasquilla w strefie miasto Włocławek w 2011 r.

Udział klas równowagi atmosfery Pasquilla w strefie miasto Włocławek w 2011 r.

Stężenia pyłu zawieszonego PM10w strefie miasto Włocławek w 2011 r.

Wyniki modelowania wskazują, że na terenie strefy miasto Włocławek występują wysokie stężenia pyłu PM10, powodujące przekroczenia poziomu dopuszczalnego w zakresie stężeń średnich dobowych oraz średnich rocznych. Stężenia ponadnormatywne występują w centrum miasta, gdzie dochodzą maksymalnie do 116,2 µg/m3(24h) oraz do 55,5 µg/m3(rok).

Stężenia pyłu PM10o okresie uśredniania wyników 24h w strefie miasto Włocławek pochodzące z łącznej emisji wszystkich typów w 2011 r.

Stężenia pyłu PM10o okresie uśredniania wyników rok w strefie miasto Włocławek pochodzące z łącznej emisji wszystkich typów w 2011 r.

Obszary przekroczeń

Diagnoza stanu aerosanitarnego strefy miasto Włocławek wskazuje na występowanie obszarów z naruszonymi standardami jakości powietrza atmosferycznego – jednego z przekroczonym poziomem dopuszczalnym stężeń PM10o okresie uśredniania wyników 24 godziny oraz jednego z przekroczonym poziomem dopuszczalnym stężeń średniorocznych.

Przekroczenia poziomu dopuszczalnego stężeń 24-godzinnych pyłu PM10

1. Obszar przekroczeńKp11mWlPM10d01zlokalizowany jest w centralnej części miasta Włocławek; zajmuje powierzchnię 535,1 ha, zamieszkiwany jest przez 25,0 tys. osób; jest to obszar o charakterze miejskim; emitowany ładunek PM10ze wszystkich typów źródeł wynosi 473,4 Mg; stężenia średnie dobowe osiągają maksymalnie 116,2 µg/m3, stężenia średnie roczne osiągają maksymalnie 55,5 µg/m3; maksymalna liczba przekroczeń poziomu dopuszczalnego wynosi 139; w stężeniach przeważa emisja powierzchniowa, emisja liniowa oraz napływ zanieczyszczenia spoza strefy miasta Włocławek.

Obszar przekroczeń poziomu dopuszczalnego PM1024h Kp11mWlPM10d01w mieście Włocławek w 2011 r.

Przekroczenia poziomu dopuszczalnego stężeń średniorocznych pyłu PM10

1. Obszar przekroczeńKp11mWlPM10a01 zlokalizowany jest w centralnej części miasta Włocławek; zajmuje powierzchnię 155,41 ha, zamieszkiwany jest przez ok. 6,5 tys. osób; jest to obszar o charakterze miejskim; emitowany ładunek PM10 ze wszystkich typów źródeł wynosi 254,3 Mg; stężenia średnie dobowe osiągają maksymalnie 116,2 µg/m3, stężenia średnie roczne osiągają maksymalnie 55,5 µg/m3; maksymalna liczba przekroczeń poziomu dopuszczalnego wynosi 139; w stężeniach przeważa emisja powierzchniowa.

Obszar przekroczeń poziomu dopuszczalnego PM10rok Kp11mWlPM10a01w mieście Włocławek w 2011 r.

Załącznik Nr 2  do Uchwały Nr XLII/700/13
Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego
z dnia 28 października 2013 r.

Podstawowe kierunki działań niezbędnych do przywracania standardów jakości środowiska wraz z harmonogramem rzeczowo-finansowym planowanych działań i wykazem podmiotów,
do których skierowane są obowiązki

Podstawowe kierunki działań

Działania kierunkowe są to wszelkie działania, których wdrażanie spowoduje obniżenie emisji pyłu PM10, będące przykładem dobrej praktyki w zagospodarowaniu przestrzennym, działalności gospodarczej oraz życiu codziennym społeczeństwa, które w miarę możliwości technicznych i ekonomicznych powinny być wdrażane do codziennej praktyki.

1. W zakresie ograniczania emisji powierzchniowej (niskiej, rozproszonej emisji komunalno-bytowej i technologicznej) – pierwotnej i wtórnej w zakresie aerozoli:

- rozbudowa centralnych systemów zaopatrywania w energię cieplną,

- zmiana paliwa na inne o mniejszej zawartości popiołu lub zastosowanie energii elektrycznej, względnie indywidualnych źródeł energii odnawialnej,

- zmniejszanie zapotrzebowania na energię cieplną poprzez ograniczanie strat ciepła – termomodernizacja budynków,

- ograniczanie emisji z niskich rozproszonych źródeł technologicznych,

- zmiana technologii i surowców stosowanych w rzemiośle, usługach i drobnej wytwórczości wpływająca na ograniczanie emisji pyłu PM10.

2. W zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi:

- usprawnianie infrastruktury recyklingu, w celu ułatwienia zbiórki odpadów,

- zachęcenie do stosowania kompostowników,

- stworzenie specjalnego systemu programów zbiórki odpadów zielonych pochodzących z ogrodów,

- zbiórka makulatury,

- prowadzenie kampanii edukacyjnych, informujących społeczeństwo o zagrożeniach dla zdrowia płynących ze spalania śmieci poza instalacjami do tego przystosowanymi.

3. W zakresie ograniczania emisji liniowej (komunikacyjnej) – pierwotnej i wtórnej:

- kontynuacja modernizacji taboru komunikacji miejskiej,

- wprowadzenie nowych niskoemisyjnych paliw i technologii, szczególnie w systemie transportu publicznego i służb miejskich,

- szkolenia kierowców i obsługi maszyn dotyczące zmniejszenia emisji poprzez odpowiednie użytkowanie pojazdów,

- stosowanie zachęt finansowych do wymiany pojazdów na bardziej przyjazne środowisku.

4. W zakresie ograniczania emisji z istotnych źródeł punktowych – energetyczne spalanie paliw:

- ograniczenie wielkości emisji pyłu PM10poprzez optymalne sterowanie procesem spalania i podnoszenie sprawności procesu produkcji energii,

- stosowanie technik gwarantujących zmniejszenie emisji substancji do powietrza,

- stosowanie technik odpylania spalin o dużej efektywności,

- stosowanie oprócz spalania paliw odnawialnych źródeł energii,

- zmniejszenie strat przesyłu energii.

5. W zakresie ograniczania emisji z istotnych źródeł punktowych – źródła technologiczne:

- stosowanie efektywnych technik odpylania gazów odlotowych.

6. W zakresie edukacji ekologicznej i reklamy:

- kształtowanie właściwych zachowań społecznych poprzez propagowanie konieczności oszczędzania energii cieplnej i elektrycznej oraz uświadamianie o szkodliwości spalania paliw niskiej jakości,

- prowadzenie akcji edukacyjnych mających na celu uświadamianie społeczeństwa o szkodliwości spalania odpadów (śmieci) połączonych z ustanawianiem mandatów za spalanie odpadów (śmieci), nakładanych przez policję lub straż miejską na terenie miasta,

- uświadamianie społeczeństwa o korzyściach płynących z użytkowania scentralizowanej sieci cieplnej, termomodernizacji i innych działań związanych z ograniczeniem emisji niskiej,

- promocja nowoczesnych, niskoemisyjnych źródeł ciepła,

- wspieranie przedsięwzięć polegających na reklamie oraz innych rodzajach promocji towaru i usług propagujących model konsumpcji zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju, w tym w zakresie ochrony powietrza,

- działania promocyjne zachęcające do korzystania z transportu publicznego.

7. W zakresie planowania przestrzennego:

- uwzględnianie w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego
oraz w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego sposobów zabudowy i zagospodarowania terenu umożliwiających ograniczenie emisji pyłu PM10poprzez działania polegające na:

wprowadzaniu zieleni ochronnej i urządzonej oraz niekubaturowe zagospodarowanie przestrzeni publicznych miasta (place, skwery),

wprowadzaniu obszarów zielonych i wolnych od zabudowy celem lepszego przewietrzania miasta,

w przypadku stosowania w nowych budynkach indywidualnych systemów grzewczych nakaz stosowania ogrzewania niskoemisyjnego lub bezemisyjnego.

Harmonogram rzeczowo-finansowy dla działań naprawczych

Poniżej w tabelach zestawiono działania naprawcze niezbędne i możliwe do realizacji, które mają na celu przywrócenie standardów jakości powietrza w zakresie stężeń pyłu PM10. Wymienione działania powinny być realizowane w miarę możliwości finansowych.

Termin realizacji Programu ustala się na 31.12.2022 r.

Termin realizacji Programu ustala się na 10 lat, ze względu na szeroko zakrojone działania naprawcze, szczególnie w zakresie redukcji emisji z ogrzewania indywidualnego (KpmWlZSO). Działania te wymagają wysokich nakładów finansowych oraz rozległych prac, wykonanie których nie jest możliwe w krótszym czasie.

Plan działań krótkoterminowych

Propozycje działań krótkoterminowych w strefie miasto Włocławek dla pyłu PM10*

* w Planie Działań Krótkoterminowych dla strefy miasto Włocławek uruchamianie działań krótkoterminowych będzie odbywało się przy przekroczeniu wartości dopuszczalnych średnich dobowych lub alarmowych pyłu zawieszonego PM10.

Obowiązki organów administracji i podmiotów w celu realizacji zadań Planu

Wojewódzki Zespół Zarządzania Kryzysowegojest zobowiązany do:

1. Uzupełnienia planów zarządzania kryzysowego (o których mowa w art. 5 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym, Dz. U. Nr 89, poz. 590, z późn. zm.) o zadania określone planami działań krótkoterminowych;

2. Podejmowania decyzji o ogłoszeniu alertu;

3. Podejmowania decyzji o odwołaniu alertu lub o zmianie poziomu alertu;

4. Powiadamiania odpowiednich organów (prezydenta) oraz służb (policji, pogotowia) o ogłoszeniu, odwołaniu bądź zmianie poziomu alertu oraz o konieczności podjęcia działań określonych planem działań krótkoterminowych;

5. Zamieszczania powiadomienia o ogłoszeniu bądź odwołaniu alertu, jego obszarze, czasie trwania, powodach wystąpienia oraz o zaleceniach dla ludności na stronie internetowej wojewody kujawsko-pomorskiego,

6. Przekazania komunikatu o ogłoszeniu bądź odwołaniu alertu, jego obszarze, czasie trwania, powodach wystąpienia oraz o zaleceniach dla ludności do lokalnego radia, telewizji i prasy;

7. Koordynowania wdrażania działań i wspomagania służb lokalnych.

Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiskajest zobowiązany do:

1. Bieżącego monitoringu jakości powietrza w zakresie pyłu PM10w strefie miasto Włocławek;

2. Powiadamiania Zarządu Województwa oraz WZZK o wystąpieniu przekroczenia poziomu dopuszczalnego pyłu PM10, wraz z obszarem tego przekroczenia oraz przewidywanym czasem trwania oraz o ustąpieniu tego ryzyka;

3. Powiadamiania Zarządu Województwa oraz WZZK o wystąpieniu przekroczenia poziomu informowania lub alarmowego pyłu zawieszonego PM10, wraz z obszarem tego przekroczenia oraz przewidywanym czasem trwania oraz o zaniku wystąpienia przekroczenia (spadku stężeń poniżej wartości progowej);

4. Sprawowania nadzoru wykonywania działań określonych w planie działań krótkoterminowych przez prezydenta miasta oraz inne podmioty;

5. Nakładania zaleceń pokontrolnych oraz kar pieniężnych w zakresie realizacji planu działań krótkoterminowych.

Organy samorządowezobligowane są do:

1. Określenia obszarów, w których przeważa ogrzewanie indywidualne, węglowe, w których w razie potrzeby należy nasilić kontrole jakości spalanego paliwa;

2. Określenia obszarów, w których występuje duża ilość kominków, które nie są podstawowym sposobem ogrzewania mieszkań i w których w razie potrzeby należy nasilić kontrole zakazu dogrzewania kominkami;

3. Uzgodnienia z lokalnymi zarządcami transportu miejskiego możliwości bezpłatnego przewozu pasażerów w dniach alertowych;

4. Powiadamiania lokalnego zarządu dróg, o uruchomieniu działań krótkoterminowych;

5. Powiadamiania lokalnych służb (straży miejskiej, policji) o uruchomieniu działań krótkoterminowych oraz o uruchomieniu wzmożonych kontroli;

6. Powiadamiania dyrektorów placówek szkolno-opiekuńczych o ogłoszeniu bądź odwołaniu alertu, jego obszarze, czasie trwania, powodach wystąpienia oraz o konieczności podjęcia działań z planu działań krótkoterminowych;

7. Zamieszczania powiadomienia o ogłoszeniu bądź odwołaniu alertu, jego obszarze, czasie trwania, powodach wystąpienia oraz o zaleceniach dla ludności na stronie internetowej powiatu/miasta.

Dyrektorzy szpitali, oddziałów ratunkowych, pogotowia oraz przychodnizobowiązani są do:

1. Powiadomienia personelu o ogłoszeniu bądź odwołaniu alertu, jego obszarze, czasie trwania, powodach wystąpienia oraz o zalecanym postępowaniu w czasie trwania alertu;

2. Zapewnienia odpowiedniej obsady koniecznej do podjęcia ewentualnych wzmożonych działań w związku z możliwą, większą zachorowalnością.

Sposób zachowania sięobywateliw przypadku ogłoszenia alertu:

- stosować się do zaleceń i nakazów organów samorządowych oraz instytucji porządkowych,

- przestrzegać zakazów i nakazów wprowadzonych w związku z realizacją działań krótkoterminowych,

- starać się nie przebywać na powietrzu oraz nie wietrzyć mieszkań, w obszarach, gdzie występują nadmierne stężenia,

- dzieci przedszkolne i żłobkowe nie powinny być wyprowadzane na spacer w dniach i na terenach, gdzie występują nadmierne stężenia zanieczyszczeń,

- ograniczyć swoją aktywność fizyczną na otwartej przestrzeni,

- w miarę możliwości należy ograniczyć własną emisję zanieczyszczeń, poprzez:

zaniechanie (w miarę możliwości) korzystania z samochodów osobowych,

ograniczenie spalania węgla w piecach lub przejście w miarę możliwości na inne paliwo niskoemisyjne (gaz, prąd, olej opałowy),

nie palenie ognisk w ogrodach,

nie używanie grilli,

nie używanie kosiarek spalinowych.

Załącznik Nr 3  do Uchwały Nr XLII/700/13
Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego
z dnia 28 października 2013 r.

Obowiązki organów i podmiotów na terenie strefy miasto Włocławek

Realizacja programu ochrony powietrza wymaga współpracy wielu stron oraz bieżącej oceny postępów prac. W tym celu określone zostały zakresy kompetencji dla poszczególnych organów administracji i instytucji, bariery prawne inne związane z polityką Państwa uniemożliwiające skuteczne realizowanie Programu oraz obowiązki najwyższych organów władzy w Państwie, a także władz lokalnych.

Obowiązki Rządu Rzeczypospolitej Polskiej:

1. Opracowanie polityki energetycznej państwa uwzględniającej problemy ochrony powietrza.

2. Likwidacja utrudnień prawnych uniemożliwiających skuteczne realizowanie programów ochrony powietrza, w tym w szczególności:

- utrudniających prowadzenie przez gminy Programów Ograniczenia Niskiej Emisji (PONE), poprzez dofinansowanie wymiany kotłów grzewczych u osób fizycznych,

- umożliwiających wprowadzanie w miastach stref ograniczonej emisji komunikacyjnej,

- umożliwiających dofinansowanie eksploatacji proekologicznych systemów grzewczych.

3. Uwzględnienie w polityce fiskalnej, szczególnie dotyczącej płatników podatku dochodowego od osób fizycznych, ulg związanych z instalacją urządzeń powodujących wprowadzanie mniejszych ilości zanieczyszczeń do środowiska.

4. Prowadzenie na poziomie państwa efektywnej, szeroko zakrojonej polityki edukacyjno-informacyjnej w celu uświadomienia zagrożeń dla zdrowia związanych z zanieczyszczeniem powietrza.

Program ochrony powietrza, stanowiąc akt prawa miejscowego, nakłada szereg obowiązków na organy administracji, podmioty korzystające ze środowiska oraz inne jednostki organizacyjne.

Głównie władze lokalne mają kompetencje i mogą efektywnie przeciwdziałać naruszeniom standardów jakości środowiska, w tym powietrza, poprzez plany zagospodarowania przestrzennego, oceny oddziaływania na środowisko, pozwolenia na emisje, pozwolenia na budowę oraz lokalne uregulowania prawne, np. zachęty finansowe skierowane do osób fizycznych.

Istotnym elementem umożliwiającym realizację postanowień programu ochrony powietrza jest przeniesienie podstawowych założeń i kierunków działania do wszystkich strategicznych dokumentów i polityk na szczeblu województwa, powiatów i gmin. Pozwoli to na efektywne i sprawne współdziałanie odpowiedzialnych za jego realizację jednostek organizacyjnych oraz planowe realizowanie przyszłych inwestycji.

Zarząd Województwa, w związku z realizacją programu ochrony powietrza, jest odpowiedzialny za:

1. Zbieranie informacji o stopniu realizacji zadań zapisanych w Programie oraz przekazywanie ministrowi właściwemu do spraw środowiska informacji o realizacji POP (Art. 94 ust. 2a POŚ).Gromadzenie i analizę składanych przez wójtów, burmistrzów lub prezydentów miast oraz starostów powiatów sprawozdań z realizacji działań ujętych w niniejszym Programie.

2. Opracowywanie i przedkładanie, co 3 lata, ministrowi właściwemu do spraw środowiska sprawozdań z realizacji programu ochrony powietrza.

3. Uwzględnianie w aktualizowanych lub zmienianych dokumentach strategicznych województwa zagadnień związanych z ograniczeniem emisji zanieczyszczeń do powietrza.

4. Współpracę z organizacjami ekologicznymi w zakresie prowadzenia edukacji ekologicznej i promocji w zakresie:

- korzystania z transportu publicznego, ścieżek rowerowych, ruchu pieszego;

- wykorzystania ogrzewania proekologicznego, w tym alternatywnych źródeł energii;

- propagowania działań zmierzających do oszczędzania energii.

Organ samorządu powiatowegojest zobowiązany do:

1. Kompleksowego uwzględniania w strategicznych dokumentach powiatów zagadnień ochrony powietrza.

2. Prowadzenia kampanii edukacyjno-informacyjnych w zakresie szkodliwości zanieczyszczeń powietrza.

Organ samorządu gminnegojest zobowiązany do:

1. Przekazywania organowi przyjmującemu Program informacji o wydawanych decyzjach, w szczególności: decyzjach administracyjnych zawierających informacje o emisji zanieczyszczeń do powietrza, pozwoleniach na wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza, pozwoleniach zintegrowanych, decyzjach zobowiązujących do wykonywania pomiarów emisji oraz informacji o przyjmowanych w trybie art. 152 ustawy POŚ – zgłoszeniach eksploatacji instalacji.

2. Realizacji działań wynikających z podstawowych kierunków i zakresów działań zapisanych w programie ochrony powietrza, mających na celu w szczególności ograniczenie emisji zanieczyszczeń ze źródeł bytowo-komunalnych.

3. Kompleksowego uwzględniania w strategicznych dokumentach miast i gmin zagadnień ochrony powietrza.

4. Prowadzenia kampanii edukacyjno-informacyjnych w zakresie szkodliwości zanieczyszczeń powietrza.

5. Wprowadzania stref ograniczonego ruchu pojazdów w miastach, w których istnieją możliwości techniczne, logistyczne i ekonomiczne.

6. Usprawniania ruchu miejskiego, eliminacja zatorów drogowych poprzez wdrażanie systemów sterowania ruchem.

7. Tworzenia atrakcyjnego systemu komunikacji zbiorowej w celu zastępowania komunikacji indywidualnej.

8. Tworzenia ścieżek rowerowych i ciągów ruchu pieszego.

Sprawozdania o wdrożonych działaniach na terenie strefy, w celu realizacji zadań wynikających z programu ochrony powietrza, organ samorządu gminnego powinien na bieżąco przekazywać do organu przyjmującego Program.

Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiskaw ramach realizacji Programu ochrony powietrza jest zobowiązany do:

1. Bieżącego monitorowania jakości powietrza we wszystkich strefach województwa i przekazywanie wyników monitoringu do Zarządu Województwa.

2. Kontroli podmiotów gospodarczych w zakresie dotrzymywania przepisów prawa i warunków decyzji administracyjnych w zakresie wprowadzania gazów i pyłów do powietrza.

3. Powiadamiania Zarządu Województwa o ryzyku wystąpienia przekroczeń stężeń dopuszczalnych lub docelowych w powietrzu, powiadamiania Zespołu Zarządzania Kryzysowego Wojewody o przekroczeniu poziomów zobowiązujących do podjęcia działań określonych w planie działań krótkoterminowych.

4. Kontroli wykonania zadań zapisanych w programie ochrony powietrza, wobec wójta, burmistrza, prezydenta miasta, starosty i innych podmiotów (art. 96a POŚ).

5. Corocznego uaktualniania bazy danych emisyjnych (szczególnie wprowadzanie zmian w emisji komunikacyjnej i powierzchniowej).

Załącznik Nr 4  do Uchwały Nr XLII/700/13
Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego
z dnia 28 października 2013 r.

Określenie sposobu sporządzania sprawozdań z realizacji działań naprawczych w danym roku

Prezydent miasta Włocławka zobowiązany jest do przygotowania i przekazania sprawozdania z realizacji Programu do Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego do dnia 30 kwietnia każdego roku (począwszy od roku 2014 za rok 2013). Wzór tabeli do rocznego sprawozdania przedstawiono poniżej.

Uzasadnienie

Przedmiot regulacji

Sejmik województwa jest zobowiązany do określenia w drodze uchwały Programu ochrony powietrza. Program ochrony powietrza tworzy się dla stref, w których przekroczone są poziomy docelowe lub dopuszczalne substancji w powietrzu. Strefę, zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz. 1232), stanowi: aglomeracja o liczbie mieszkańców większej niż 250 tysięcy, miasto o liczbie mieszkańców większej niż 100 tysięcy oraz pozostały obszar województwa, niewchodzący w skład miast o liczbie mieszkańców większej niż 100 tysięcy oraz aglomeracji. Obszary, nazwy i kody stref określone są w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 sierpnia 2012 r. w sprawie stref, w których dokonuje się oceny jakości powietrza (Dz. U. z 2012 r. poz. 914).

Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Bydgoszczy przekazał Marszałkowi Województwa Kujawsko-Pomorskiego „Roczną ocenę jakości powietrza atmosferycznego w województwie kujawsko-pomorskim za rok 2011”, w którym wskazał na konieczność opracowania programu ochrony powietrza dla strefy miasto Włocławek ze względu na przekroczenie poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10.

Podstawa prawna

Na podstawie art. 18 pkt 20 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2013 r. poz. 596, 645), art. 84 oraz art. 91 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz. 1232), sejmik województwa jest organem właściwym do określenia w drodze uchwały programu ochrony powietrza.

Konsultacje wymagane przepisami prawa (łącznie z przepisami wewnętrznymi)

Na podstawie art. 48 ust. 1, 2 i 4, art. 57 ust. 1 pkt 2 i art. 58 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227 ze zm.) Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Bydgoszczy (pismo z dnia 07 stycznia 2013 r., znak: WOO.410.415.2012.KB) oraz Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy (pismo z dnia 07 stycznia 2013 r., znak: NNZ.9022.3.368.2012) uzgodnili odstąpienie od przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko dla projektu „Programu ochrony powietrza dla miasta Włocławka ze względu na przekroczenie poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10 - aktualizacja”. Informację o odstąpieniu od przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, Zarząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego w dniu 21 stycznia 2013 r. podał do publicznej wiadomości na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta Włocławka, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu  (Departament Środowiska) oraz na stronie BIP Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu.

W myśl art. 91 ust. 9 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz. 1232), zarząd województwa zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, którego przedmiotem jest sporządzenie programu ochrony powietrza, na zasadach określonych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227 ze zm.).

Zarząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego w dniu 17 grudnia 2012 roku podał do publicznej wiadomości na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta Włocławka, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu (Departament Środowiska) oraz na stronie BIP Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu informację o przystąpieniu do opracowania projektu „Programu ochrony powietrza dla strefy miasto Włocławek ze względu na przekroczenie poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10”.

Do publicznej wiadomości podana została informacja o:

przystąpieniu do opracowania projektu dokumentu i o jego przedmiocie,

możliwościach zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy oraz o miejscu, w którym jest ona wyłożona do wglądu,

możliwości składania uwag i wniosków,

sposobie i miejscu składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie co najmniej 21-dniowy termin ich składania,

organie właściwym do rozpatrzenia uwag i wniosków;

oraz o sposobie, w jaki mogą być wnoszone uwagi i wnioski, tj.:

w formie pisemnej,

ustnej do protokołu,

za pomocą środków komunikacji elektronicznej bez konieczności opatrywania ich bezpiecznym podpisem elektronicznym, o którym mowa w ustawie z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym.

Zarząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego w dniu 21 stycznia 2013 roku podał do publicznej wiadomości na tablicy ogłoszeń Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego (Departament Środowiska) oraz na stronie BIP Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu informację o konsultacjach społecznych projektu „Programu ochrony powietrza dla strefy miasto Włocławek ze względu na przekroczenie poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10”.

Do publicznej wiadomości podana została informacja o:

opracowaniu projektu dokumentu i o jego przedmiocie,

możliwościach zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy oraz o miejscu, w którym jest ona wyłożona do wglądu,

możliwości składania uwag i wniosków,

sposobie i miejscu składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie co najmniej 21-dniowy termin ich składania,

organie właściwym do rozpatrzenia uwag i wniosków;

oraz o sposobie, w jaki mogą być wnoszone uwagi i wnioski, tj.:

w formie pisemnej,

ustnej do protokołu,

za pomocą środków komunikacji elektronicznej bez konieczności opatrywania ich bezpiecznym podpisem elektronicznym, o którym mowa w ustawie z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym.

Projekt uchwały w sprawie programu ochrony powietrza, na podstawie art. 91 ust 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz. 1232) uzyskał opinię Prezydenta Miasta Włocławka pismem z dnia 5 czerwca 2013 r., znak: S.621.3.2013.

Ze strony społeczeństwa nie wpłynęły uwagi i opinie do projektu programu ochrony powietrza dla strefy miasto Włocławek.

Uzasadnienie merytoryczne

Zgodnie z art. 91 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz. 1232) program winien być określony w drodze uchwały przez Sejmik Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Program ochrony powietrza stanowi akt prawa miejscowego.

W Programie ochrony powietrza dla miasta Włocławka, na podstawie przeprowadzonej diagnozy stanu powietrza atmosferycznego oraz szeregu analiz, wskazano na przyczyny powstawania przekroczeń substancji w powietrzu w strefie oraz wskazano odpowiednio dobrane działania naprawcze krótko i długoterminowe, eliminujące przyczyny zanieczyszczeń, a tym samym zmierzające do osiągnięcia poziomów nie powodujących przekroczenia stężeń poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10.

Ma to bezpośrednie przełożenie na poprawę stanu środowiska, w którym żyją mieszkańcy województwa, w tym zmniejszenie negatywnego wpływu na ich stan zdrowia.

Przewidywany termin pełnej realizacji programu określono na dzień 31 grudnia 2022 r.

Ocena skutków regulacji

„Aktualizacja programu ochrony powietrza dla strefy miasto Włocławek ze względu na przekroczenie poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10”, służyć będzie osiągnięciu celów założonych w polityce ekologicznej państwa i wdrażaniu działań naprawczych oraz kierunków postępowania celem przywrócenia naruszonych standardów jakości środowiska – poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10 w strefie miasto Włocławek. Program jest zgodny z założeniami dokumentów strategicznych o charakterze krajowym i regionalnym, do których należą:

Zaktualizowana koncepcja przestrzennego zagospodarowania kraju;

Narodowa Strategia Spójności 2007-2013;

II Polityka ekologiczna państwa;

Polityka ekologiczna państwa w latach 2009-2012 z perspektywą do roku 2016;

Polityka energetyczna Polski do roku 2030;

Strategia rozwoju energetyki odnawialnej;

Krajowy program zwiększania lesistości (aktualizacja 2003 r.);

Strategia Rozwoju Transportu na lata 2007-2013;

Strategia rozwoju województwa kujawsko-pomorskiego na lata 2007-2020;

Program ochrony środowiska z planem gospodarki odpadami województwa kujawsko-pomorskiego na lata 2011-2014 z perspektywą na lata 2015-2018;

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa kujawsko-pomorskiego (2003 r.).